Hamdi Türkmen yazdı: Tıpkı, et de ve diğer tarım ürünlerinde olduğu gibi, 2002’de ihracatçı konumunda olan Türkiye, bugün Kanada’dan yeşil mercimek ithal ediyor.
Bir zamanlar mercimek üretiminde ihtiyacının fazlasını üretiyor; iç piyasanın ihtiyacı olan ürünün geri kalanını ihraç ediyorduk.

Ya bugün?

Ülkemizde ekim alanları ve üretim miktarı azalınca bugün ihtiyacı olan mercimeği Kanada’dan ithal ederek karşılar duruma düştük.

Oysa 1970’li yıllarda Türkiye’den götürdüğü mercimeği kendi iklimine uygun hale getiren Kanada, bugün dünyanın en büyük mercimek ihracatçısı konumunda.

Dünyada tüketilen mercimeğin yaklaşık yüzde 70’ini Kanada karşılıyor.

***

Ya bizde?

Türkiye’nin 2002’de 500 bin ton olan kırmızı mercimek üretimi, 2017’de 370 bin tona geriledi. 65 bin ton olan yeşil mercimek üretimi ise 30 bin ton seviyesine indi.

Biraz geç de olsak; babadan tarıma yaktın Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, mercimek olayına el koydu.

Bakan Pakdemirli, 2018 yılı için yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 3 bin lira olarak açıkladı; desteklerle birlikte bu rakamın 3 bin 790 TL’yi bulacağını belirtti. Peki; mercimekte son durum, yani bu yıl nasıl?

Yeşil mercimek üretiminin tahmini 38 bin ton olacağı bekleniyor.

***

Bakan Bekir Pakdemirli, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü’nün 24 Temmuz 2018 Salı gününden itibaren yeşil mercimek alımına başlayacağını bildirdi.

Bu yıl yeşil mercimek üretiminde yaklaşık yüzde 27 artış beklediklerini dile getiren Bakan Pakdemirli, “üretimdeki artıştan kaynaklı ortaya çıkabilecek piyasa fiyatlarındaki düşüşün üreticilerimizi mağdur etmemesi için TMO’nun yeşil mercimek alımı yapmasına karar verdik” dedi, ekledi:

Üreticilerimiz, Çiftçi Kayıt Sistemi’nde kayıtlı olan tüm ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’ne satabilecekler ve ürün bedelleri 10 gün içerisinde üretici hesaplarına aktarılacak” diye konuştu.

***

Açıklanan yeşil mercimek üretiminde bu yıl yüzde 27’lik bir artış görünse de, tahmin edilen rekolte 2002 yılının neredeyse yarısı kadar.

2002’de 65 bin ton olan Türkiye’nin yeşil mercimek üretimi son 15 yılda giderek düştü.

2005’te 50 bin ton olan yeşil mercimek üretimi, 2015’te 20 bin tona gerilerken 2017’de ise 30 bin ton düzeyine çıktı.

2002 yılında 720 bin dekar olan Türkiye’nin yeşil mercimek ekim alanı miktarı ise, 2016’da 170 bin dekara kadar düştü.

Bu gidişle Türkiye’nin 2002 yılındaki yeşil mercimek rekoltesini yakalaması için üretimin en az iki kat artırılması gerekiyor.

***

Yeşil mercimek Türkiye’nin genel mercimek üretiminin içinde yaklaşık yüzde 10’luk bir kısmını oluşturuyor.

Dünyanın en büyük mercimek üreticisi konumunda olan Kanada, 1970’li yıllarda Türkiye’den götürüp geliştirdiği bu üründe ihracatta lider.

Üretimde Kanada’yı Hindistan ve Türkiye izliyor.

2016’da 3.2 milyon ton mercimek üreten Kanada, aynı yıl 365 bin ton rekolte elde eden Türkiye’nin 10 katına yakın ürün elde etti.

Genetik çalışmalarla soğuk iklime uygun hale getirilen mercimeğin yüzde 95’i Batı Kanada’da yer alan Saskatchewan Eyaletinde üretiliyor.

Kanadalılar tıpkı Türkiye’nin 1980’li yıllarda yaptığı gibi mercimek tüketimini artırmak için tanıtım çalışmaları yapıyor.

Mercimekle yapılan ürünler arasında kek ve çeşitli içecekler de var.

***

Türkiye’nin kırmızı mercimek üretimi Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yoğunlaşıyor.

Üretimin büyük bölümü Diyarbakır, Şanlıurfa ve Mardin’de gerçekleştiriliyor. Yeşil mercimekte ise üretimin büyük kısmını Yozgat, Çorum ve Ankara gibi Orta Anadolu kentleri gerçekleştiriyor.

Türkiye son 5 yıldır Hindistan’dan sonra Kanada’nın en büyük mercimek alıcısı konumunda.

***

Ne yazık ki yeşil mercimekte de tüketici kazıklanıyor!..

Zaten yetersiz olan yeşil mercimeği stoklayanlar, TMO’nun üreticiden 3 liraya aldığı yeşil mercimeği market raflarında 10 ila 15 TL arasında değişen fiyatlara sattırtıyorlar ve yüz binlerce lirayı bizlerden hortumluyorlar.

Organik etiketiyle satılan yeşil mercimeğin yanına bile yaklaşmak imkansız.

Çünkü kilogramını, 20 TL’den başlayan fiyatlarla satıyorlar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here